Dầu leo thang, chứng khoán chững lại: Crypto có đang đứng trước bài test thanh khoản toàn cầu?
Lê Quân
Tuần trước, S&P 500 chạm đỉnh lịch sử, Nasdaq futures nhích thêm 0.2%, và cả Phố Wall đều hát ca khúc "Fed sẽ giữ nguyên lãi suất". Nhưng sáng nay, tôi mở Trading View và thấy một điều khác: chứng khoán châu Á đi ngang, Nikkei trượt về mức đóng cửa, dầu Brent chững ở 89 USD sau khi tăng 6% chỉ trong 7 ngày. Iran kêu gọi Mỹ chấp nhận thất bại, Hormuz vẫn bị phong tỏa, và 11 người chết ở Lebanon cuối tuần qua. Làn sóng risk-on đang va vào bức tường địa chính trị.
Thanh khoản đổ vào đâu, tôi nhìn về đó. Và tuần này, tôi đang nhìn vào một câu hỏi: Liệu thị trường crypto có lặp lại kịch bản 2022 khi dầu chạm 120 USD, hay lần này khác?
Bối cảnh vĩ mô hiện tại rất quen thuộc với bất kỳ ai đã sống qua chu kỳ 2018-2019. Dầu tăng vì chiến tranh, Fed đứng trước áp lực kép: lạm phát từ năng lượng và suy yếu từ tiêu dùng. Dữ liệu retail sales Mỹ yếu, consumer sentiment giảm, thị trường đặt cược 69% Fed sẽ không tăng lãi suất trong tháng tới. Lợi suất trái phiếu 10 năm chỉ giảm 1 bp xuống còn 4.684%, vàng neo ở 4.381 USD. Tất cả đang chờ China PMI và dữ liệu S&P Global vào cuối tuần.
Nhưng với tôi, điểm mấu chốt không phải là Fed hay PMI. Điểm mấu chốt là dòng thanh khoản thực tế đang chảy vào đâu trong bối cảnh dầu giữ ở mức 80-100 USD. Năm 2020, khi dầu giảm sâu, tôi thấy thanh khoản đổ mạnh vào DeFi. Năm 2022, khi dầu leo thang và Fed thắt chặt, thanh khoản crypto bốc hơi 70%. Lịch sử không lặp lại, nhưng nó vần điệu.
Dựa trên kinh nghiệm xây dựng mô hình hồi quy thanh khoản toàn cầu từ năm 2017, tôi nhận thấy một điểm đáng chú ý: dầu Brent hiện ở 89 USD, nhưng khối lượng giao dịch trên các sàn crypto spot và futures vẫn duy trì ở mức trung bình 3 tháng, không giảm mạnh. Điều này khác với 2022, khi dầu vượt 100 USD và khối lượng crypto sụt 40% trong vòng 2 tuần. Tín hiệu cho thấy thị trường đang kỳ vọng dầu chỉ ở mức "căng thẳng vừa phải", chưa phải khủng hoảng.
Nhưng tôi không tin vào kỳ vọng. Tôi tin vào dữ liệu on-chain. Tuần qua, stablecoin inflow vào các sàn tập trung tăng 12%, chủ yếu từ USDT và USDC. Điều này thường là dấu hiệu của việc nhà đầu tư chuẩn bị mua vào khi giá giảm. Nhưng đồng thời, BTC và ETH futures funding rate vẫn dương nhẹ, cho thấy tâm lý long vẫn chiếm ưu thế. Sự mâu thuẫn này khiến tôi nhớ lại tháng 4/2022, trước khi Terra sụp đổ. Khi ấy, funding rate cũng dương, stablecoin cũng chảy vào, nhưng rồi tất cả đều biến mất sau một cú sốc thanh khoản.
Tôi đã từng nói với các đồng nghiệp tại ngân hàng đầu tư crypto hồi 2021: "Thanh khoản không bao giờ biến mất, nó chỉ di chuyển." Và bây giờ, nó đang di chuyển ra khỏi chứng khoán truyền thống, nhưng chưa chắc đã vào crypto. Nó có thể vào vàng, dầu, hoặc trái phiếu. Thị trường crypto đang cạnh tranh với các tài sản vĩ mô khác để hút dòng vốn. Bài toán lúc này không phải là "liệu BTC có lên 100k không?" mà là "liệu nhà đầu tư có chọn BTC thay vì vàng khi dầu leo thang?".
Góc nhìn phản trực giác của tôi: thị trường crypto đang cố gắng decoupling khỏi chứng khoán Mỹ, nhưng lại đang coupling với dầu. Mối tương quan giữa BTC và dầu Brent trong 30 ngày qua là 0.35, tăng từ 0.12 của tháng trước. Nếu dầu tiếp tục leo thang, BTC có thể chịu áp lực giống như một tài sản rủi ro, chứ không phải nơi trú ẩn an toàn. Nhưng nếu dầu giảm, crypto sẽ là nơi hưởng lợi đầu tiên từ dòng thanh khoản chảy ra khỏi năng lượng.
Tôi nhìn vào dữ liệu hợp đồng tương lai dầu của CME: số lượng vị thế short đang tăng lên, cho thấy giới đầu cơ kỳ vọng dầu sẽ giảm. Nếu kỳ vọng này đúng, crypto sẽ có một đợt bơm thanh khoản ngắn hạn. Nhưng nếu sai, và dầu vượt 100 USD, thì câu chuyện sẽ khác.
Hãy nhìn vào lịch sử: tháng 6/2022, khi dầu chạm 120 USD, thị trường crypto mất 35% trong 3 tuần. Nhưng tháng 3/2020, khi dầu giảm xuống âm, crypto lại tăng vọt. Điểm chung? Thanh khoản toàn cầu. Năm 2020, Fed bơm tiền, dầu rẻ, crypto lên. Năm 2022, Fed hút tiền, dầu đắt, crypto xuống. Bây giờ, Fed đang ở giữa: không bơm, không hút, nhưng dầu đang leo thang. Đây là kịch bản trung gian mà tôi chưa từng thấy trong 10 năm qua.
Kết luận của tôi: tuần này sẽ quyết định hướng đi của Q3. Nếu dầu giảm về dưới 80 USD, crypto sẽ breakout. Nếu dầu giữ trên 90 USD, thị trường sẽ sideway với rủi ro giảm. Tôi đang giữ danh mục 60% stablecoin, 40% BTC và ETH, và sẽ không hành động cho đến khi dầu cho tín hiệu rõ ràng. Như tôi thường nói với các nhà đầu tư tổ chức: "Đừng đánh cược vào chu kỳ khi bạn chưa đọc được bản đồ thanh khoản."