ARK phản bác a16z: TradFi muốn blockchain hay DeFi? Câu trả lời nằm ở đâu đó giữa hai thái cực
Nguyễn Hòa
Liệu các tổ chức tài chính truyền thống (TradFi) thực sự muốn blockchain, hay đơn giản họ chỉ cần một phiên bản cải tiến của cơ sở hạ tầng hiện tại? Câu hỏi tưởng chừng như kỹ thuật này lại đang chia rẽ hai quỹ đầu tư mạnh nhất thế giới crypto: ARK Invest và a16z.
Gần đây, ARK đã công bố một báo cáo phản bác trực tiếp luận điểm của a16z rằng 'TradFi muốn blockchain, không phải DeFi'. ARK cho rằng a16z đã đánh giá thấp khả năng đột phá của DeFi và xu hướng tất yếu của các thị trường không cần cấp phép. Trong bối cảnh các quỹ ETF Bitcoin spot được phê duyệt và dòng vốn tổ chức đổ vào, cuộc tranh luận này không chỉ là chuyện của giới đầu tư mạo hiểm — nó định hình tương lai của toàn bộ ngành.
Hãy nhìn vào lập luận của a16z. Họ tin rằng các ngân hàng, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm không muốn mất kiểm soát. Họ muốn một blockchain được phép (permissioned), nơi họ có thể kiểm soát danh tính, tuân thủ quy định và giữ lại phí giao dịch. J.P. Morgan với Onyx, Goldman Sachs với token hóa trái phiếu — tất cả đều chọn private blockchain. Điều này có vẻ hợp lý: Tại sao TradFi lại chấp nhận một hệ thống mở, nơi bất kỳ ai cũng có thể tạo pool thanh khoản cạnh tranh với họ?
Nhưng ARK, dưới góc nhìn của Cathie Wood, nhìn xa hơn. Họ chỉ ra rằng chi phí vận hành private blockchain không thấp hơn đáng kể so với hệ thống cũ. Hơn nữa, thanh khoản của thị trường mở luôn vượt trội. Nếu TradFi chỉ xây dựng 'hồ bơi riêng' trên private chain, họ sẽ bỏ lỡ cơ hội kết nối với thanh khoản toàn cầu trị giá hàng nghìn tỷ USD trên Ethereum và Solana. ARK trích dẫn trường hợp của BlackRock — gã khổng lồ quản lý tài sản 10 nghìn tỷ USD — khi họ chọn Ethereum để phát hành quỹ BUIDL token hóa, thay vì private chain.
Điều khiến tôi trăn trở, sau 25 năm quan sát thị trường, là cả hai bên đều đúng, nhưng trong những khung thời gian khác nhau. Trong ngắn hạn (1-3 năm), a16z đúng: các tổ chức sẽ thí điểm với private chain để giảm rủi ro pháp lý. Nhưng trong dài hạn (5-10 năm), ARK đúng: DeFi với các lớp tuân thủ tích hợp (như Worldcoin ID, hoặc zkKYC) sẽ trở nên hiệu quả hơn gấp bội, và thanh khoản tập trung tại đó sẽ hút mọi dòng vốn.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi phân tích ICO cho ngân hàng đầu tư ở Cape Town. Lúc đó, ai cũng nói 'các tổ chức sẽ không bao giờ chạm vào token'. Vậy mà bây giờ, ETF Bitcoin được giao dịch trên sàn chứng khoán. Sự thay đổi đến chậm hơn kỳ vọng, nhưng nó đến. Tương tự, sự tích hợp giữa TradFi và DeFi sẽ không diễn ra qua một đêm, nhưng nó là không thể đảo ngược.
Điểm mù trong lập luận của a16z là họ coi TradFi như một khối đồng nhất. Thực tế, có sự phân hóa rõ rệt: các ngân hàng lớn (J.P. Morgan) thích private chain, nhưng các công ty Fintech và quỹ đầu tư mạo hiểm lại thích public chain vì tính linh hoạt. Trong khi đó, ARK có thể đang quá lạc quan về khả năng chấp nhận rủi ro của các tổ chức. Họ quên rằng CEO của một ngân hàng lớn có thể mất việc nếu một giao thức DeFi bị hack 100 triệu USD. Rủi ro danh tiếng là rào cản lớn nhất.
Vậy điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Tôi tin rằng chúng ta sẽ chứng kiến một mô hình lai: 'Compliant DeFi'. Các giao thức như Uniswap, Aave sẽ triển khai các pool thanh khoản riêng tư với KYC/AML cho tổ chức, trong khi vẫn duy trì pool công cộng. Đây là 'vùng đệm' cho phép TradFi thâm nhập từ từ. Các dự án Layer 0 như Polkadot, Cosmos, hay các giải pháp cross-chain sẽ hưởng lợi lớn khi kết nối private và public chain.
Nếu bạn là nhà đầu tư, hãy theo dõi tín hiệu: BlackRock có tiếp tục mở rộng quỹ BUIDL trên Ethereum? Uniswap có giới thiệu hợp đồng thông minh hỗ trợ white-list? Câu trả lời nằm ở những chi tiết kỹ thuật cụ thể, không phải ở những tuyên bố PR. Và như mọi khi, sự thật nằm ở đâu đó giữa hai thái cực.