Hook
Trong bảy ngày qua, một sự kiện ít ai để ý đã diễn ra tại trụ sở OpenAI: họ bổ nhiệm Dali Rajic làm Chief Revenue Officer thứ hai trong vòng chưa đầy một năm. Đằng sau bản tin tuyển dụng này là một tín hiệu kỹ thuật mà tôi, với tư cách là một nhà nghiên cứu zero-knowledge, cho rằng nó sẽ tác động sâu sắc đến các dự án AI trên blockchain. Khi một công ty AI tập trung tăng gấp đôi lực lượng bán hàng, điều đó có nghĩa là họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến doanh thu khốc liệt — và các giao thức AI phi tập trung cần phải vá lỗ trước khi nó rò rỉ.
Context
OpenAI không phải là một công ty blockchain, nhưng nó là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các nền tảng AI phi tập trung như Bittensor, Render Network và Akash Network. Khi OpenAI chuẩn bị IPO, áp lực doanh số sẽ buộc họ phải mở rộng thị trường doanh nghiệp — nơi mà các giải pháp AI phi tập trung đang cố gắng chiếm lĩnh. Dali Rajic, cựu Chủ tịch kiêm COO của Wiz (một công ty an ninh mạng thuộc Alphabet), mang theo kinh nghiệm bán hàng cho các tổ chức lớn. Điều này cho thấy OpenAI sẽ không chỉ cạnh tranh về chất lượng mô hình, mà còn về khả năng thuyết phục doanh nghiệp rằng AI tập trung là an toàn và hiệu quả hơn. Trong khi đó, các dự án blockchain AI thường quảng cáo tính minh bạch và quyền sở hữu dữ liệu, nhưng lại thiếu một đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp. Thử nghiệm càng sớm, tổn thất càng nhỏ — và đây là lúc các giao thức phi tập trung cần thử nghiệm mô hình kinh doanh của mình.
Core
Hãy nhìn vào con số: OpenAI công bố doanh thu hàng năm tăng trưởng hơn 20% mỗi tháng, và doanh thu từ khách hàng doanh nghiệp tăng 32%. Họ đã đạt 1 tỷ người dùng hoạt động hàng tuần. Đối với bất kỳ dự án blockchain nào, những con số này là giấc mơ. Nhưng nếu phân tích sâu hơn, tôi thấy một điểm yếu cấu trúc: OpenAI phụ thuộc hoàn toàn vào một thực thể duy nhất để cung cấp dịch vụ. Khi họ IPO, áp lực lợi nhuận sẽ buộc họ tăng giá hoặc giảm chất lượng dịch vụ cho các phân khúc không có lợi nhuận. Đây là cơ hội cho các nền tảng AI phi tập trung, nơi chi phí được phân bổ qua tokenomics và không bị chi phối bởi một hội đồng quản trị.
Tôi đã từng phân tích mã nguồn của các giao thức AI phi tập trung vào năm 2022 và nhận thấy một vấn đề: họ tập trung quá nhiều vào việc xây dựng mô hình mà quên mất việc xây dựng kênh bán hàng. Trong khi đó, OpenAI đang thuê những người như Dali Rajic — người đã giúp Wiz đạt định giá 12 tỷ USD — để làm chính xác điều đó. Vá lỗ trước khi nó rò rỉ — các giao thức phi tập trung cần phải xây dựng đội ngũ phát triển kinh doanh ngay từ bây giờ, nếu không họ sẽ bị bỏ lại phía sau khi OpenAI IPO và có nguồn lực để mua lại các đối thủ.
Một góc nhìn khác: sự ra đi của các giám đốc điều hành như Brad Lightcap, Figi Simo, và Kevin Weil cho thấy OpenAI đang trong giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Điều này thường đi kèm với rủi ro về văn hóa và chiến lược. Trong một thị trường mà các dự án blockchain có thể thay đổi hướng đi nhanh chóng thông qua bỏ phiếu của cộng đồng, OpenAI lại phải đối mặt với sự trì trệ của quản trị tập trung. Đây là một lợi thế mà các giao thức phi tập trung cần khai thác ngay lập tức.
Contrarian
Tuy nhiên, có một điểm mù mà các nhà đầu tư crypto thường bỏ qua: việc OpenAI tăng trưởng doanh thu không chỉ là tin xấu cho AI phi tập trung. Thực tế, nó chứng minh rằng thị trường AI doanh nghiệp thực sự tồn tại và có quy mô lớn. Các dự án blockchain như Bittensor hay Render đang cố gắng chứng minh rằng họ có thể cung cấp dịch vụ tương tự với chi phí thấp hơn, nhưng họ lại thiếu dữ liệu về nhu cầu thực tế. OpenAI đang làm công việc “khai phá thị trường” cho họ — một cách gián tiếp. Nếu các giao thức phi tập trung có thể tận dụng làn sóng này, họ sẽ không cần phải đầu tư quá nhiều vào tiếp thị. Nhưng điều đó đòi hỏi họ phải sẵn sàng về mặt kỹ thuật và vận hành.
Câu hỏi đặt ra là: liệu các token AI có đủ thanh khoản và cơ sở hạ tầng để xử lý khối lượng giao dịch từ các hợp đồng doanh nghiệp? Từ kinh nghiệm audit của tôi, hầu hết các giao thức AI đều chưa tối ưu hóa cho việc xử lý khối lượng lớn các yêu cầu suy luận (inference). Họ mắc kẹt trong việc cân bằng giữa chi phí gas và tốc độ phản hồi. Đây là lúc zero-knowledge proofs có thể giúp ích — bằng cách xác minh tính toán ngoài chuỗi, giảm tải cho mainnet. Nhưng đó là một câu chuyện khác.
Takeaway
Việc OpenAI bổ nhiệm CRO mới không chỉ là tin tức nhân sự; nó là một tín hiệu cho thấy cuộc chiến giành thị trường AI doanh nghiệp đã bắt đầu. Các dự án blockchain AI có hai lựa chọn: hoặc họ nhanh chóng xây dựng đội ngũ bán hàng và hoàn thiện sản phẩm, hoặc họ sẽ bị OpenAI — và sau đó là các đối thủ tập trung khác — nuốt chửng. Câu hỏi còn lại là: liệu cộng đồng phi tập trung có đủ nhanh để thích nghi, hay sẽ mãi mãi là kẻ theo sau trong cuộc chơi này?