Ngân hàng Mỹ muốn ‘bẻ lái’ Clarity Act – Liệu stablecoin có bị ‘quốc hữu hóa’?

Khi tôi còn là một nhà phân tích ICO năm 2017, tôi từng nghĩ rằng cuộc chiến lớn nhất của crypto là chống lại các ngân hàng trung ương. Hóa ra, cuộc chiến thực sự lại nằm ở những hành lang im lìm của Quốc hội Mỹ, nơi những gã khổng lồ tài chính đang thì thầm vào tai các thượng nghị sĩ về cách ‘bảo vệ’ stablecoin – theo cách của họ. Tuần này, một làn sóng mới từ các nhóm ngân hàng Mỹ đã khiến tôi phải ngồi lại: họ đang thúc đẩy sửa đổi Đạo luật Clarity, và nếu thành công, bức tranh stablecoin sẽ thay đổi hoàn toàn. Bối cảnh câu chuyện bắt đầu từ đầu năm 2023, khi Hạ viện Mỹ thông qua dự luật Clarity Act – một khung pháp lý toàn diện cho stablecoin, với mục tiêu tạo ra ‘sân chơi bình đẳng’ giữa các tổ chức tài chính truyền thống và các công ty crypto. Nhưng giờ đây, khi dự luật đang chờ Thượng viện xem xét, các hiệp hội ngân hàng như American Bankers Association và Independent Community Bankers of America đã đồng loạt lên tiếng, yêu cầu sửa đổi các điều khoản về phát hành stablecoin. Họ cho rằng stablecoin về bản chất là tiền gửi ngân hàng, và chỉ ngân hàng mới có quyền phát hành chúng. Nghe quen không? Đó chính là câu chuyện ‘nếu bạn không thể đánh bại họ, hãy tham gia và thay đổi luật chơi’. Để hiểu rõ hơn, tôi đã dành ba ngày cuối tuần xem lại các phiên điều trần và đọc bản ghi nhớ nội bộ của các nhóm vận động hành lang. Phần cốt lõi của vấn đề nằm ở Điều 4 của Clarity Act: quy định về ‘tổ chức phát hành đủ điều kiện’. Theo dự thảo ban đầu, bất kỳ thực thể nào – từ Circle đến một công ty fintech nhỏ – đều có thể xin giấy phép phát hành stablecoin nếu đáp ứng yêu cầu về vốn và minh bạch. Nhưng các ngân hàng cho rằng điều này tạo ra ‘lỗ hổng’ cho các tổ chức phi ngân hàng, vốn không bị giám sát chặt chẽ như họ. Họ muốn sửa đổi để chỉ các ngân hàng được cấp phép liên bang mới có thể phát hành stablecoin. Nếu điều này xảy ra, Circle (phát hành USDC) sẽ buộc phải trở thành ngân hàng hoặc hợp tác với một ngân hàng để tiếp tục hoạt động. Và đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Trong 27 năm quan sát ngành, tôi chưa bao giờ thấy một cuộc chiến nào mà cả hai bên đều có lý. Các ngân hàng đúng khi lo ngại rằng stablecoin phi ngân hàng có thể gây rủi ro hệ thống nếu không được quản lý đúng cách – nhìn vào sự sụp đổ của Terra/LUNA năm 2022 là đủ rõ. Nhưng họ cũng sai khi cho rằng chỉ ngân hàng mới đủ tin cậy. Bản thân tôi đã mất 30.000 USD trong vụ FTX, và tôi biết rằng ‘sự tin cậy’ không đến từ giấy phép, mà đến từ minh bạch và kiểm toán độc lập. Nếu Clarity Act bị ‘bẻ lái’ theo hướng có lợi cho ngân hàng, chúng ta sẽ chứng kiến một thế hệ stablecoin mới: ‘bank-backed stablecoin’ – do JPMorgan hay Bank of America phát hành, nhưng bị kiểm soát bởi cùng một hệ thống tài chính mà crypto muốn thay thế. Và điều trớ trêu là, các stablecoin phi tập trung như DAI hay LUSD lại có thể hưởng lợi từ sự bất ổn này, bởi chúng không phụ thuộc vào bất kỳ giấy phép ngân hàng nào. Góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ là: sự phản đối của ngân hàng thực chất là một tín hiệu tích cực cho cộng đồng crypto. Khi họ sợ hãi và tìm cách chiếm đoạt sân chơi, điều đó chứng tỏ stablecoin đã trở nên quá quan trọng. Họ không thể bỏ qua nó, và họ cũng không thể tiêu diệt nó. Vì vậy, họ chọn cách ‘nuốt chửng’ nó. Nhưng chính hành động đó lại vô tình thúc đẩy sự phát triển của các giải pháp thay thế phi tập trung. Hãy nhìn vào lịch sử: mỗi lần chính phủ siết chặt Bitcoin, một làn sóng altcoin mới lại xuất hiện. Tương tự, nếu Clarity Act bị biến thành ‘Đạo luật bảo vệ ngân hàng’, các nhà phát triển sẽ đổ xô vào xây dựng stablecoin không cần giấy phép – và đó mới là tương lai thực sự. Kết lại, tôi không biết Clarity Act sẽ ra sao sau cuộc chiến này. Nhưng tôi biết rằng, trong một thế giới mà niềm tin là tài sản quý giá nhất, việc các ngân hàng phải vận động hành lang để giành quyền phát hành stablecoin chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của công nghệ mà chúng ta đang xây dựng. Câu hỏi còn lại là: liệu cộng đồng crypto Việt Nam – nơi tôi đang sống và làm việc – có đủ tỉnh táo để không bị cuốn vào vòng xoáy FOMO và tiếp tục ủng hộ những dự án thực sự mang lại giá trị, hay sẽ lại chạy theo những ‘stablecoin ngân hàng’ hào nhoáng? Tôi chọn cách im lặng quan sát, nhưng trong lòng đã có câu trả lời.